Yas ve Travmada Bağlanma

Bağlanma teorisinin kayıpla ilişkisi, yas ve travmanın anlaşılmasında da kullanılmaktadır. Popüler olarak Kübler-Ross’un Beş Aşamalı Yas modeline aşina olsanız da, bu modelden önce Bowlby’nin yasa yönelik dört aşamalı modeli vardı. Bowlby’nin bağlanma üzerine çalışması sırasında, Colin Murray Parkes, yasın dört aşamasını inceledi:

Şok ve Uyuşma: Bu ilk aşamada, yaslı kişi kaybın gerçek olmadığını veya kabul edilmesinin imkânsız olduğunu hissedebilir. Fiziksel sıkıntı yaşayabilir, duygularını anlayamaz ve iletemez.Özlem ve Arama: Bu aşamada yaslı kişi, hayatındaki boşluğu fark eder ve bu boşluğu bir şeyle veya başka biriyle doldurmaya çalışabilir. Yaşadığı kaybı güçlü bir şekilde tanımlar , düşünceleri ve uğraşları kaybedilen kişiyle ilgili olabilir.

Umutsuzluk ve Düzensizlik: Yakınını kaybeden kişi artık işlerin değiştiğini ve eskisi gibi olamayacağını kabul eder. Ayrıca keder, umutsuzluk ve öfkenin yanı sıra sorgulama ve durumu anlamlandırmaya yönelik yoğun bir odaklanma yaşayabilir. Bu aşamada çevresindeki diğer kişilerden uzaklaşabilir.

Yeniden Yapılanma ve İyileşme: Son aşamada, yaslı kişinin hayata olan inancı geri gelmeye başlayabilir. Hayatta yeni hedefler, yeni kalıplar ve yeni alışkanlıklar oluşturmaya ve yeniden inşa etmeye başlar. Yas tutan kişi yeniden güvenmeye başlayacak ve yasa ait duygular ön planda kalmak yerine zihninin gerisine düşecektir. (Williams ve Haley, 2017)

Elbette kişinin bağlanma stili, yasın nasıl deneyimlendiğini de etkileyecektir. Örneğin, güvenli bağlanan kişi bu aşamalardan oldukça hızlı geçebilir veya bazılarını tamamen atlayabilirken, kaygılı yada kaçıngan bağlanan kişi aşamalardan birine takılabilir.

Herkes yası farklı deneyimliyor, ancak bu deneyimlere bağlanma teorisinin merceğinden bakmak, benzersiz yas tutma süreçlerimize ve bazılarımızın bir kayıptan sonra neden “sıkışıp kaldığına” yeni bir bakış açısı getirebilir.